Jakie są objawy spalonego sprzęgła?

Jest jeden zapach, którego żaden mechanik nigdy nie zapomina i z niczym nie pomyli – zapach spalonego sprzęgła. Ten specyficzny swąd to nie tylko dyskomfort dla kierowcy, ale przede wszystkim ostatnie ostrzeżenie – sygnał, że okładziny cierne tarczy sprzęgłowej właśnie przeszły w stan krytyczny i lada moment samochód może odmówić posłuszeństwa. Jak rozpoznać ten moment, zanim będzie za późno? Co, tak naprawdę, dzieje się wewnątrz układu napędowego, gdy wokół rozchodzi się ten dziwny zapach?

Czym tak naprawdę jest palenie sprzęgła? Czy sprzęgło samochodowe faktycznie się pali?

Początkujący kierowcy lub osoby niezaznajomione w ogóle z motoryzacją mogą myśleć, że spalenie sprzęgła oznacza ogień i dym buchający spod maski. Na szczęście, w tym konkretnym przypadku, nie chodzi wcale o płomienie, choć sam dym faktycznie może się pojawić. O co więc chodzi?

Spalanie sprzęgła to tak naprawdę proces szkliwienia okładzin ciernych tarczy. Tarcza sprzęgła pokryta jest materiałem podobnym do okładziny ciernej klocków hamulcowych. Gdy okładzinę tę poddajemy ekstremalnemu tarciu (podczas wielokrotnego, mocnego hamowania), pokrywa się warstwą szkliwa, utrudniając kolejne zatrzymania pojazdu. W przypadku sprzęgła jest nieci podobnie. Trzymając auto na półsprzęgle, możemy doprowadzić do tego, że temperatura rośnie błyskawicznie nawet do kilkuset stopni Celsjusza. W tej temperaturze żywice spajające materiał cierny topią się, a powierzchnia tarczy staje się gładka i śliska jak szkło. Efekt? Tarcza przestaje trzymać, a zaczyna się ślizgać po kole zamachowym. Troszkę jak w przypadku zeszklonych klocków hamulcowych ślizgających się po tarczy. Troszkę, ale bardziej!

Dobierz części do swojego auta, kliknij

Wybierz auto

a znajdziesz zestawy sprzęgieł w atrakcyjnej cenie

Zapach zwiastujący koniec sprzęgła. O czym informuje nas woń siarki i palącej się elektroniki?

Zapach opisywany często jako połączenie woni palącej się siarki z palącą się elektroniką to najbardziej charakterystyczny objaw palącego się sprzęgła. Jeśli kiedykolwiek podczas jazdy (lub po zatrzymaniu auta) poczujecie ostry, gryzący smród, przypominający siarkę, spaloną gumę lub topiącą się instalację elektryczną, możecie być niemal w 100% pewni, że Wasze sprzęgło zostało co najmniej nadpalone. Kiedy najczęściej coś takiego będziecie mogli poczuć? Przede wszystkim może Wam się to zdarzyć:

• po próbie podjechania pod wysoki krawężnik;
• podczas ruszania pod stromą górę;
• podczas cofania z przyczepą (manewrowanie na półsprzęgle);
• przy próbie wyjechania z zaspy śnieżnej lub błota.

Jeśli w którejś z tych sytuacji poczujecie opisany wyżej zapach, oznacza to, że w ciągu kilku sekund drastycznie przegrzaliście układ sprzęgła.

Ślizganie się sprzęgła również jest sygnałem. Jak przeprowadzić test potwierdzający spalenie tarczy?

Gdy okładziny są już mocno zużyte lub zeszklone, sprzęgło przestaje przenosić pełny moment obrotowy silnika. Zjawisko to nazywamy to ślizganiem się sprzęgła. Jak wygląda ono praktyce?

Wyobraźcie sobie, że jedziecie na 4. lub 5. biegu, z prędkością około 60-70 km/h. Wciskacie gwałtownie pedał gazu, żeby przyspieszyć. Obrotomierz nagle skacze w górę (silnik wyje), ale prędkościomierz stoi w miejscu lub rośnie bardzo powoli. Co to oznacza? Mniej więcej tyle, że choć silnik produkuje moc i wał korbowy się kręci, to spalona tarcza sprzęgła nie jest w stanie skleić się z kołem zamachowym i cała idąca na nią moc, swobodnie przez nią przelatuje. Ten moment to objaw definitywnego końca tarczy sprzęgła.

Dlaczego spalone sprzęgło bierze tak wysoko? Efekt stopniowego przypalania tarczy sprzęgła

Z biegiem czasu, gdy tarcza sprzęgła jest stopniowo ścierana lub – jak w omawianym przypadku – nadpalana, staje się coraz cieńsza. Zmienia to geometrię pracy sprężyny talerzowej w docisku, czego efektem dla kierowcy jest branie sprzęgła dopiero pod sam koniec puszczania pedału (bardzo wysoko). Jeśli musicie niemalże zdjąć całkowicie stopę z pedału sprzęgła, żeby Wasze auto ruszyło z miejsca, to jest to wyraźny znak wskazujący na tragiczny stan okładzin, mających już prawdopodobnie grubość kartki papieru wyjątkowo marnej jakości.

Pamiętajcie, że układ sprzęgła to system naczyń połączonych. Wymieniając tarczę sprzęgła, stawiajcie na jakość, która przede wszystkim wytrzyma Wasz styl jazdy. Na iParts.pl znajdziecie kompletne, markowe zestawy sprzęgła od producentów takich jak LuK, Sachs czy Valeo. Wybierając jedną z tych marek, inwestujecie w spokój i pewność, że Wasze auto zawsze ruszy z miejsca, nawet pod największą górę.

FAQ

Czy zapach palonego sprzęgła oznacza, że tarcza jest już trwale uszkodzona?

Jeśli przypalenie było chwilowe i lekkie (np. przy jednorazowym podjeździe pod krawężnik), zapach zniknie, a tarcza może odzyskać sprawność po starciu zeszklonej warstwy. Jednak jeśli smród był intensywny, a dym widoczny, struktura okładzin została trwale zmieniona. Tarcza sprzęgła będzie miała mniejszy współczynnik tarcia i szybciej się zużyje.

Czy spalone sprzęgło może uszkodzić silnik?

Bezpośrednio nie uszkodzi tłoków czy zaworów, ale konsekwencje dla układu napędowego są poważne. Ekstremalna temperatura z tarczy przenosi się na koło zamachowe, powodując jego pęknięcia lub rozhartowanie powierzchni. Dodatkowo, ciepło może uszkodzić uszczelniacz wału korbowego (zimering), co doprowadzi do wycieku oleju silnikowego wprost na nowe sprzęgło.

Z jakich materiałów robi się tarcze sprzęgła do aut sportowych, żeby się nie paliły?

W motorsporcie stosuje się spieki ceramiczne lub okładziny z dodatkiem kewlaru. Są one niezwykle odporne na temperaturę i tarcie, ale mają jedną wadę – działają bardzo agresywnie i niemal zero-jedynkowo. Takie sprzęgła szarpią przy ruszaniu i są bardzo trudne w codziennym użytkowaniu w korkach, dlatego w autach cywilnych stosuje się kompozyty organiczne, zapewniające kierowcy płynność, kosztem odporności termicznej.