Co ile wymieniać płyn hamulcowy?

Mówisz „hamulce”, myślisz „klocki i tarcze”, prawda? A co z płynem hamulcowym? Może i to nie on bezpośrednio zatrzymuje samochód, ale przecież bez płynu hamulcowego klocki i tarcze nie będą reagować na próby zatrzymania pojazdu. Bez sprawnego, dobrze działającego płynu hamulcowego jazda samochodem jest zwyczajnie niemożliwa. Dlatego każdy kierowca powinien wiedzieć, jak tę jego sprawność zachować. Jak często go wymieniać? Czy wymieniać, czy jedynie dolewać i skutkiem czego płyn hamulcowy traci swoje właściwości? Znacie odpowiedzi na te pytania?

Z jakich powodów płyn hamulcowy traci właściwości? Czym jest higroskopijność i jakie ma znaczenie dla układu hamulcowego?

Stosowane w większości aut płyny hamulcowe – typowe płyny DOT 3, DOT 4, DOT 5.1 – bazują na glikolach eterowych, czyli na związkach doskonale radzących sobie z przenoszeniem siły (są nieściśliwe) i odznaczających się bardzo wysoką temperaturę wrzenia (nowe wrą w temp. ok. 230°C-260°C). Niestety, z płynami hamulcowymi stworzonymi na ich bazie jest jeden problem – są to płyny mocno higroskopijne, a więc wykazujące ogromną zdolność do chłonięcia wody z otoczenia. O jakim otoczeniu mowa w przypadku płynu hamulcowego, skoro ten krąży w zamkniętym układzie? Nic nie szkodzi. Higroskopia płynu hamulcowego potrafi wciągnąć wilgoć z powietrza atmosferycznego poprzez:

• gumowe uszczelnienia,
• pory w przewodach gumowych,
• otwory wentylacyjne w zbiorniczku.

Zjawisko to jest tak mocne, że nawet w całkowicie szczelnym układzie wystarczy jeden rok, aby w płynie hamulcowym zebrało się 1-2% wody. Do czego to prowadzi? Do realnego zagrożenia, ponieważ woda wre w temperaturze zaledwie 100°C. A dla hamulców te 100°C to tyle, co nic. Jaki jest więc efekt wchłonięcia wody przez płyn hamulcowy? Przede wszystkim prowadzi to do obniżenia temperatury wrzenia – przy 3% wody w płynie DOT 4 temperatura wrzenia spada z oryginalnych 230°C do zaledwie 140°C. A jeśli dochodzi do wrzenia płynu hamulcowego, woda w nim zawarta natychmiast zamienia się w parę wodną tworzącą tzw. korki powietrzne. W momencie, gdy w układzie hamulcowym powstanie choć jeden taki korek, pedał hamulca po naciśnięciu potrafi „wpaść w podłogę” na skutek zjawiska zwanego „vapour lock” (zagazowania układu hamulcowego). Siła hamowania znika wówczas całkowicie, uniemożliwiając zatrzymanie rozpędzonego pojazdu.

Co ile należy wymieniać płyn hamulcowy? Jakie są objawy zbyt niskiego poziomu płynu hamulcowego w układzie?

W związku z procesem starzenia się płynu, interwał jego wymiany jest zwykle jasno określony i najczęściej nakazuje kierowcom wymianę płynu hamulcowego co 2 lata, niezależnie od przebiegu. Nie ma tu miejsca na wyjątki. Nie ważne, że przejechaliście np. tylko 15 000 km. Jeśli płyn ma już 3 lata, to choćby auto stało przez większość czasu w garażu i tak możecie śmiało zakładać, że Wasz płyn hamulcowy ma w sobie już zbyt dużo wody. Czy możecie to jakość sprawdzić? Możecie. Najlepszą metodą będzie tu pomiar w warsztacie za pomocą testera elektronicznego (wilgotnościomierza). Jeśli płyn ma w sobie 1% do 2% wody, wciąż jest OK, ale już blisko wymiany. Powyżej 3% – 3,5% wody płyn hamulcowy bezwzględnie należy wymienić.

Bogaty wybór

płynów hamulcowych w iParts.pl

Jednak skażenie płynu hamulcowego wodą to nie jedyny możliwy problem. Czasem bywa i tak, że tego płynu w układzie jest zwyczajnie za mało. Jakie objawy przynosi to zjawisko?

Jeśli poziom płynu spadnie poniżej minimum:

• zapali się lampka ostrzegawcza na desce rozdzielczej – zwykle ta sama, co w przypadku hamulca ręcznego. Jej pojawienie się to wezwanie do natychmiastowej kontroli układu hamulcowego;
• "miękki" pedał hamulca – wyczuwalny zwłaszcza przy mocnym, ciągłym hamowaniu.

Objawem, a raczej efektem długotrwałego niedostatku płynu hamulcowego może też być korozja. Korozja ta powoduje zacieranie się tłoczków, prowadząc do nierównego hamowania i konieczności kosztownej regeneracji zacisków.

Czy można ograniczyć się do dolewania płynu hamulcowego? Kiedy konieczna jest jego całkowita wymiana?

Odpowiedź na te pytania jest bardzo prosta – płyn hamulcowy wymieniamy, nie dolewamy. Dolewanie płynu to rozwiązanie dla tych, którzy znajdują się akurat w środku dżungli i po prostu muszą jakoś dojechać do warsztatu. Dlaczego? Ponieważ płyn hamulcowych zapewne jest już stary i skażony wodą – jeśli dolejecie nowy, świeży płyn do tego starego, nasiąkniętego wodą, wciąż będziecie mieć stary, zanieczyszczony płyn. Taka operacja nie podniesie Waszego bezpieczeństwa, a jedynie zmarnuje nowy płyn.

Pamiętajcie! Dolewanie płynu hamulcowego traktujcie jedynie jako środek awaryjny, po którym i tak musi nastąpić wizyta u mechanika. Dolewamy go, aby uzupełnić ubytek i uniknąć zapowietrzenia układu. W każdym innym wypadku wymieniamy od razu całość.

Nie ryzykujcie. Jeśli zauważycie nagły ubytek płynu hamulcowego, to zapewne jest to efekt wycieku. Sprawdźcie więc ofertę płynów hamulcowych na iParts.pl i od razu umówcie się na wizytę u mechanika. A jeśli jesteście w stanie samodzielnie wykonać naprawę i wymianę, wszystko, czego będziecie potrzebować, to zakupiony u nas płyn hamulcowy i nieco wolnego czasu. Powodzenia!

FAQ

Czy płyny DOT 4 i DOT 5.1 można ze sobą mieszać?

Tak, płyny DOT 4 i DOT 5.1 są mieszalne, ponieważ oba bazują na glikolu eterowym. W praktyce DOT 5.1 ma wyższą temperaturę wrzenia i lepszą odporność na absorpcję wody, dlatego często jest używany w autach o sportowym zacięciu lub w układach wymagających większej stabilności termicznej. Mieszanie ich obniży nieco parametry DOT 5.1, ale jest technicznie bezpieczne dla układu.

Czy konieczna jest wymiana płynu hamulcowego, jeśli auto stoi głównie w garażu?

Tak, nawet jeśli auto przejechało jedynie symboliczny dystans, eksperci zalecają wymianę po 2 latach, niezależnie od przebiegu. Płyn hamulcowy chłonie wodę z powietrza, a nie z przejechanych kilometrów. Stanie w garażu nie zapobiegnie wchłanianiu wilgoci. Dobrą praktyką jest sprawdzenie testerem, ale wymiana co 2 lata jest najbezpieczniejsza.

Czy płyn hamulcowy DOT 5 można stosować zamiennie z płynami DOT 4/5.1?

Absolutnie nie! Płyn DOT 5 bazuje na silikonie i jest niehigroskopijny, ale co najważniejsze – nie jest mieszalny z żadnym płynem na bazie glikolu (DOT 3, DOT 4, DOT 5.1). Stosuje się go głównie w pojazdach wojskowych, zabytkowych lub w specyficznych motocyklach. Zmieszanie DOT 5 z popularnym DOT 4 prowadzi do poważnej awarii całego układu, ponieważ płyny te nie współpracują ze sobą, a ich połączenie uszkadza uszczelki.