Którą stroną montować tarczę sprzęgła?

Cały scenariusz zwykle wygląda tak samo. Pojawia się pośpiech, zmęczenie, rutyna, a do tego przekonanie, że „tarcza to tarcza, co tu można zepsuć?” Okazuje się, że jednak można. Kończymy montaż, odpalamy silnik, słychać dziwny zgrzyt, a biegi nie wchodzą. Co się stało? Źle założyliśmy tarczę sprzęgła. Jest to prosty błąd, który kosztuje nieraz dobrze ponad tysiąc złotych. Jak do niego dochodzi? Dlaczego tarcza sprzęgła ma dwie różne strony i jak ustrzec się przed jej odwrotnym montażem?

Anatomia błędu z odwrotnym montażem sprzęgła. Dlaczego tarcza ma dwie różne strony?

Aby zrozumieć cały problem, musimy przyjrzeć się bliżej budowie tarczy sprzęgła. Nie jest to, wbrew pozorom, zupełnie płaski talerz. Jego centralna część, czyli piasta z wieloklinem, na którą wchodzi wałek sprzęgłowy skrzyni biegów, zazwyczaj nie jest też wcale symetryczna. Dlaczego tak jest?

W większości konstrukcji piasta wystaje bardziej z jednej strony. Jest to konieczne z dwóch powodów:

1. Tłumiki drgań potrzebują dla siebie miejsca.
2. Geometria docisku została tak pomyślana, aby ta wystająca część piasty miała się gdzie bezpiecznie schować.

Złota zasada dotycząca montażu tarczy sprzęgła mówi, że jej płaska strona zazwyczaj (ale są wyjątki!) powinna być montowana w stronę koła zamachowego (silnika), zaś strona wypukła (z wystającą piastą) – również tylko zazwyczaj – montowana jest w stronę docisku (skrzyni biegów). A ponieważ wszystko to jest tylko „zazwyczaj”, zupełnie już „zawsze” przy montażu tarczy sprzęgła należy zachować czujność.

Scenariusz katastrofy po odwrotnym montażu sprzęgła. Co się stanie po przekręceniu kluczyka?

Wyobraźmy sobie, że montujemy tarczę sprzęgła odwrotnie. Co stanie się w środku, gdy dokręcimy śruby skrzyni biegów? Scenariusz katastrofy przebiegnie zapewne według następującego schematu:

1. Kolizja mechaniczna – wystająca piasta nie ma dość miejsca, żeby się schować i zamiast tego fizycznie opiera się o śruby mocujące koło zamachowe do wału korbowego.
2. Zmiażdżenie – dokręcając docisk, a potem skrzynię do silnika, działamy jak prasa hydrauliczna. Siła śrub zgniata tarczę sprzęgła, blacha nośna się wygina, a sprężyny tłumika drgań ulegają zmiażdżeniu lub wyrwaniu z gniazd.
3. Efekt końcowy – odwrotnie założona tarcza sprzęgła zostaje zakleszczona pomiędzy kołem zamachowym a dociskiem do tego stopnia, że nawet po wciśnięciu pedału sprzęgła nie odsunie się od koła zamachowego.

Skonfiguruj swój samochód klikając

Wybierz auto

i dobierz idealnie dopasowaną tarczę sprzęgła

Jakie są efekty odwrotnego montażu tarczy sprzęgła z perspektywy kierowcy? Przede wszystkim:

• sprzęgło się nie rozłącza i nie da się wrzucić biegu na włączonym silniku;
• słychać głośny, metaliczny hałas;
• po demontażu tarczy widać charakterystyczne, błyszczące ślady otarcia na jej centralnej części i na śrubach koła zamachowego. Ten dowód zbrodni zamyka drogę do reklamacji.

Czy można temu wszystkiemu jakoś zapobiec? Czy wzmożona uwaga przy montażu tarczy sprzęgła wystarczy?

Jak uniknąć błędu? Słownik mechanika i zasady prawidłowego montażu tarczy sprzęgła

Najlepszą obroną jest… nie, nie atak. W tym przypadku najlepsza obroną przed błędem jest nawyk dokładnego oglądania zakładanych części. Producenci markowych sprzęgieł (jak LuK, Sachs, Valeo) praktycznie zawsze grawerują lub nadrukowują na tarczy informacje pomagające określić prawidłowy kierunek montażu. Jakiego typu są to informacje? Słowniczek mechanika, który okaże się tu niezwykle pomocny, wygląda następująco:

Zanim założycie nową tarczę, zastosujcie „zasadę 5 minut”. Jak to wygląda? Bierzecie do ręki starą, zdemontowaną tarczę oraz tę nową. Przykładacie je do siebie i sprawdzacie, czy ich piasty „patrzą” w tę samą stronę, albo czy nowa tarcza wygląda inaczej niż stara. Jeśli coś tu się nie zgadza, robicie przerwę na wykrycie przyczyn niezgodności. Lepiej bowiem stracić 5 minut na sprawdzenie w katalogu, niż 5 godzin na ponowny demontaż całej skrzyni.

Montaż tarczy sprzęgła nie wymaga siły, ale uwagi. Jeden prosty błąd w orientacji tarczy niweczy całą pracę i generuje koszty nowej części. Pamiętajcie! Pośpiech jest złym doradcą. Najlepszym doradcą jest za to ostrożność oraz ekspert iParts.pl. Jeśli szukacie spokoju i pewności przy wyborze nowej tarczy sprzęgła, polecamy markowe zestawy sprzęgła dostępne na iParts.pl + ewentualne konsultacje z naszymi ekspertami. Wszyscy oni zadbają o to, abyście uniknęli błędu już na etapie zakupu. Warto z tego korzystać!

FAQ

Czy każda tarcza sprzęgła ma oznaczenia kierunku montażu?

Większość markowych tarcz posiada nadrukowane lub wybite oznaczenia typu Gearbox side. Niestety, w przypadku najtańszych zamienników lub części regenerowanych, napisów może brakować. Wtedy o kierunku montażu decyduje wyłącznie kształt piasty i doświadczenie mechanika.

Czy do montażu tarczy sprzęgła potrzebny jest wałek centrujący?

Tak, jest to narzędzie niezbędne. Tarcza sprzęgła jest dociskana przez docisk do koła zamachowego. Jeśli dokręcimy docisk, gdy tarcza nie jest idealnie wyśrodkowana, zablokujemy ją w złej pozycji. Efekt? Nie uda nam się włożyć skrzyni biegów, bo wałek sprzęgłowy nie trafi w wieloklin tarczy. Próba wciskania skrzyni na siłę skończy się wygięciem tarczy.

Dlaczego w niektórych autach tarcza sprzęgła nie ma sprężyn tłumiących?

To coraz częstszy widok w nowoczesnych dieslach i benzynach turbo. Jeśli tarcza jest „sztywna” (bez sprężyn), oznacza to, że samochód jest wyposażony w koło dwumasowe, a w takim układzie to właśnie koło dwumasowe przejmuje rolę tłumika drgań skrętnych, więc dublowanie sprężyn w tarczy nie jest konieczne. Niemniej montaż takiej tarczy również wymaga uwagi co do kierunku.